ปิยพร ทองไสว
วิจัยมาตรฐานสมุนไพร

ใน ช่วงฤดูร้อนอย่างนี้คงมีผู้ที่สนใจไปท่องเที่ยวพักผ่อนตามชายทะเลกันเป็น
จำนวนมาก แต่จะมีสักกี่คนที่ทราบว่าทะเลให้อะไรนอกเหนือจากการพักผ่อนได้เหมือนกัน
ซึ่งสิ่งนั้นก็คือการนำผลิตภัณฑ์ธรรมชาติจากทะเลดังกล่าวมาใช้ประโยชน์ในด้านต่าง ๆ
ยังคงมีการศึกษากันค่อนข้างน้อย ทั้ง ๆ ที่ 70% ของผิวโลกเป็นท้องทะเลและมหาสมุทร
ซึ่งเป็นที่อยู่อาศัยของสิ่งมีชีวิตในทะเล (marine organisms) มากมายหลากหลายชนิด
พบว่ามีสัตว์ชนิดต่าง ๆ มากกว่า 95% ที่อาศัยอยู่ในท้องทะเลเป็นสัตว์ไม่มีกระดูกสันหลัง
(marine invertebrates) ได้แก่ พวกฟองน้ำ (sponges) พวกปะการังอ่อน (soft corals)
และ coelentebrates อื่น ๆ พวก echinoderms พวก bryozoans และพวกเพรียงหัวหอม
(tunicates หรือ ascidians) ซึ่งโดยทั่วไปสัตว์เหล่านี้โดยเฉพาะพวกที่อยู่นิ่งอยู่กับที่
(sessile organisms) มักจะไม่มีคุณค่าทางเศรษฐกิจและไม่สามารถใช้เป็นอาหารหรือ
ผลิตภัณฑ์อื่น ๆ สำหรับมนุษย์ได้ เนื่องจากมีรสชาดไม่ดีและมีความเป็นพิษสูง นอกจากนี้
ในท้องทะเลยังเป็นที่อยู่ของพวก microorganisms, microalgae, algae ชนิดต่าง ๆ
อีกมากมาย แม้ว่าการศึกษาผลิตภัณฑ์ธรรมชาติจากทะเลจะมีน้อยแต่ก็ทำให้ทราบว่า
สิ่งมีชีวิตในทะเลสามารถสร้างผลิตภัณฑ์ธรรมชาติชนิดใหม่ ๆ ได้มากมายซึ่งมีโครงสร้าง
ทางเคมีที่มีความเป็นเอกลักษณ์ และมีความแตกต่างไปจากผลิตภัณฑ์ธรรมชาติที่เคยพบ
ในสิ่งมีชีวิตอื่นที่อาศัยบนพื้นดิน ซึ่งจากการศึกษาก็ทำให้ได้ยาที่ได้จากสารผลิตภัณฑ์
ธรรมชาติจากทะเล และสารผลิตภัณฑ์ธรรมชาติที่อาจนำมาพัฒนาเป็นยาใหม่
ยาที่ได้จากสารผลิตภัณฑ์ธรรมชาติจากทะเล ได้แก่
1.a-Kainic acid เป็นสารที่มีโครงสร้างเป็นกรดอะมิโนซึ่งแยกได้จากสาหร่ายสีแดง
ชื่อ Diginea simplex ในประเทศญี่ปุ่นและประเทศในทวีปเอเชียใช้เป็นยาพื้นบ้านในการ
รักษาโรคกลากเกลื้อน สาร a-Kainic acid นี้ได้มีการพัฒนาเป็นยาถ่ายพยาธิตัวตืด พยาธิ
ไส้เดือน และพยาธิเส้นด้าย ต่อมาพบว่ามีคุณสมบัติเฉพาะเจาะจงต่อระบบประสาทดังนั้น
ในปัจจุบันจึงใช้เพื่อการศึกษาสรีรวิทยาของระบบประสาทหรือศึกษาในโรค Huntingtun 's
disease และ epilepsy
2. Spongo thymidine (ara-T) และ Spongouridine (ara-U) เป็น arabinosyl
nucleosides แยกได้จากฟองน้ำชนิดหนึ่งในแถบทะเลคาริบเบียน ชื่อ Tethya crypta
(Cryptotethia crypta)
สารนี้มีฤทธิ์ต้านเชื้อไวรัส จึงได้นำมาเป็นสารต้นแบบในการ
สังเคราะห์สาร ara-C (cytosine arabinoside, cytobarine) ซึ่งมีฤทธิ์ต้านมะเร็งใช้ใน
การสังเคราะห์สาร ara-A (adenine arabinoside, vidabarine) ซึ่งมีฤทธิ์ต้านเชื้อไวรัส
นอกจากนี้ยังเป็นสารต้นแบบในการสังเคราะห์ AZT (Zidovudine) ซึ่งใช้เป็นยาในการ
บำบัดโรค AIDS

สารผลิตภัณฑ์ธรรมชาติจากทะเลที่อาจนำมาพัฒนาเป็นยาใหม่
1. สารผลิตภัณฑ์ธรรมชาติที่กำลังอยู่ในขั้นตอนการทดลองทางคลินิก ได้แก่
Didemnins เป็นสารพวก cyclic depsipeptides ที่ได้จากสัตว์พวกเพรียงหัวหอม
(tunicates หรือ sea squirts หรือ ascidians) ที่ชื่อ Trididemnum solidum ซึ่งสาร
ดังกล่าวนี้มีฤทธิ์เป็นยาต้านมะเร็งที่ดี และมีคุณสมบัติเป็น immunosuppressant ปัจจุบัน
didemnin B กำลังอยู่ใน clinical trial phase II ของ National Cancer Institute (NCI)
แห่งสหรัฐอเมริกา
2. สารผลิตภัณฑ์ธรรมชาติที่เพิ่งพบฤทธิ์ทางชีวภาพ ได้แก่
จากข้อมูลข้างต้นสามารถกล่าวได้ว่าสิ่งมีชีวิตที่อาศัยอยู่ในทะเลเป็นทรัพยากรอันทรง
คุณค่าในการสร้างผลิตภัณฑ์ธรรมชาติชนิดใหม่ ๆ ได้มากมาย ซึ่งถ้ามีการศึกษาวิจัยเพิ่มเติม
อาจทำให้ได้ยาจากสารผลิตภัณฑ์ธรรมชาติทางทะเลได้ และต้องอาศัยความร่วมมือจาก
ประชาชนทั่วไปที่ไปท่องเที่ยวทะเลไม่ให้ทำลายสิ่งมีชีวิตที่อาศัยอยู่ในทะเล เพื่อให้สิ่งมีชีวิต
ในทะเลดังกล่าวเป็นแหล่งในการศึกษาหาความรู้และนำมาพัฒนาเป็นยาใช้ในการรักษาโรค
สืบต่อไป
เอกสารอ้างอิง
1. ดร. คณิต สุวรรณบริรักษ์. เอกสารประกอบการสัมมนาวิชาการ BIOTEC FORUM
เรื่องการศึกษาสารออกฤทธิ์ทางชีวภาพในท้องทะเลไทย
ภาควิชาเภสัชเวท คณะเภสัชศาสตร์
จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย วันที่ 30 พฤษภาคม พ.ศ.2543.
2. Bergmann W. and Burke D.C. J. Org. Chem. 1955; 20: 1501.
3. Robins R.K. Chem. Eng. News. 1986; 64: 28.








[Home |มุมมองผู้บริหาร |โครงสร้างสถาบันวิจัยและพัฒนา |งานวิจัยที่สำคัญและกำลังดำเนินการ |ฐานข้อมูลที่ให้บริการ |
R & D Newsletter |R & D NetZine |สมุนไพรสาธารณสุขมูลฐาน | Web Site ทางยาที่น่าสนใจ | FAQ |Comments ]